TEM

 

آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)

میکروسکوپ ها که معمولاً برای مطالعه سطح و ساختار مواد مورد استفاده قرار می گیرند ، باید سه ویژگی مهم داشته باشند:
1- بزرگنمایی بسیار زیاد، 2- قدرت تفکیک بالا و3- قدرت تمایز بالا. طول موج اشعه الکترونی (در حد آنگستروم) در مقایسه با نور مرئی (در حد میکرون) که برای میکرسکوپ های معمولی استفاده می شود ، بسیار کم است و این باعث شده است که بتوان به ویژگی های قابل توجهی در میکرسکوپ های الکترونی دست یافت. البته گاهی اوقات تفاوت زیادی بین مقادیر محاسبه شده در تئوری و عمل بدست می آید که مهمترین دلیل آن وجود عیوب در شکل لنزها و مشکلاتی در طبیعت الکترومغناطیس اشعۀ الکترونی است. البته امروزه با به حداقل رساندن این عیوب توانسته اند ، قدرت تفکیک یک میکروسکوپ الکترونی عبوری را به مقدار تئوری نزدیک کنند. این مقدار تئوری حدود یک آنگستروم می شود. لازم به ذکر است که شعاع اتمی مواد در حدود چند آنگستروم است.

در میکروسکوپ الکترونی عبوری ، اشعۀ الکترونی از قطعه عبور می کند. لازمۀ آن این است که قطعه به اندازه کافی نازک باشد. ضخامت قطعات برای دستگاه های مختلف متفاوت است، اما معمولاً برای رسیدن به بهترین بزرگنمایی و قدرت تفکیک ، ضخامت نمونه ها کمتر از پنجاه میکرون در نظر گرفته می شود.

تهیه نمونه های آزمایشی فرایند بسیار دقیق و زمان بری است.
روش های مختلفی نیز برای تهیه نمونه ها وجود دارد، که این بستگی به جنس ماده مورد مطالعه دارد. توسط میکروسکوپ الکتروی عبوری، این وسیلۀ بسیار کارآمد، دو نوع تصویر از  نمونه حاصل می شود :

- نوع اول که از تفرق های الاستیک و غیر الاستیک پرتوهای الکترونی بدست می آید، می تواند در رابطه با نوع ساختار ماده (آمورف یا کریستالی)، نوع شبکه بلوری، جهت شبکه بلوری، پارامتر شبکه و غیره اطلاعاتی را به ما بدهد.

- نوع دوم تصویری از قطعه است که می توان موارد زیر را با آن مورد مطالعه قرار داد:

1- شکل ، نحوۀ توزیع و نوعِ فصل مشترک ذرات ثانویه (حتی اگر این ذرات بسیار کوچک و در حد نانومتری باشند).

2- تعیین خوشه های اتمی و مناطق تجمع اتمی (مانند مناطق GP در آلیاژهای آلومینیوم مس عملیات حرارتی شده)

3- بررسی ساختار نابجایی ها مانند بررسی دانسیته نابجایی ها ، بردار برگرز آنها ، فرایند نقص در چیده شدن، شناسایی نابجایی های ناقص و کامل، برش رسوبات توسط نابجایی ها و لغزش متقاطع.

4- بررسی سایر عیوب کریستالی مانند مرز دانه ها ، مرزهای فرعی ، دوقلویی ها  و ... 

 

* دانشجویان دوره کارشناسی ارشد در گرایش های مختلف مهندسی مواد در حین گذراندن درس روش های آنالیز مواد (2 واحد نظری) یک واحد عملی آزمایشگاه روش های نوین آنالیز مواد را می گذرانند که برای این منظور طی دو جلسه با اصول و روش کار این میکروسکوپ آشنا می شوند.

* البته در بیشتر مواقع دانشجویان دوره کارشناسی ارشد و دکتری برای گذراندن قسمتی از پایان نامه های تحصیلی خود از امکانات این میکروسکوپ الکترونی استفاده می کنند.

* همچنین گاهی اوقات نیز دانشجویان و محققین سایر رشته های تحصیلی مانند دانشجویان رشته فیزیک ، بیولوژی ، مهندسی مکانیک ، مهندسی هسته ای و ... ، در مراحلی از انجام تحقیقات خود نیاز به استفاده از این میکروسکوپ را پیدا می کنند. 

 

 

* مشخصات دستگاه TEM
شرکت سازنده و مدل : PHILIPS EM 208
بیشترین بزرگنمایی : 180.000 برابر
تعداد نمونه محفظه : یک نمونه
ولتاژ کاری : حداکثر kV 100
قدرت تفکیک: °A 3/4 (lattice image) ، °A 4/5 (point to point)
فیلمان تفنگ الکترونی : تنگستن
زاویه tilt : ° 6

* مهمترین تجهیزات آزمایشگاه TEM
میکروسکوپ TEM
الکتروجت پولیش
برش تیغه الماسه LOW SPEED SAW
اولترا سونیک
ترازوی دیجیتالی
میکروسکوپ نوری


تعرفه خدمات 
 

تماس با کارشناس دستگاه

آقای نورانی

ایمیل :                                                                                                       TEM@srbiau.ac.ir

تلفن  :                                                         6-44869724 داخلی 224